แหล่งการเรียนรู้ทางด้านพฤกษาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในกรุงเทพมหานคร

อาคารเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา สถานที่จัดนิทรรศการแสดงพระราชกรณียกิจต่าง ๆ เพื่อให้ประชาชนชาวไทยได้ทราบถึงพระราชปณิธานที่ทรงมุ่งหวังให้ร่วมกันอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อันก่อให้เกิดโครงการพระราชดำริต่าง ๆ อาคารพรรณไม้ไทย เทิดไท้ บรมราชินีนาถ จัดแสดงพรรณไม้ไทยที่มีถิ่นกำเนิดในภาคต่าง ๆ ของประเทศไทย ประกอบด้วยอาคาร 3 หลัง ได้แก่ • อาคารพรรณไม้ภาคกลางและภาคตะวันตก • อาคารพรรณไม้ภาคใต้และภาคตะวันออก • อาคารพรรณไม้ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สวนไม้หอมน้อมเกล้าฯ ได้รวบรวมพรรณไม้หอมประเภทต่าง ๆ เพื่อการศึกษาและอนุรักษ์ได้แก่ ประเภทที่มีดอกหอม เปลือกไม้หอม เนื้อไม้หอม ใบหอม ผลหรือเมล็ดหอม และยางหอม และในบริเวณเดียวกัน นี้ได้ปลูกพรรณไม้ในวรรณคดีเยาวชนได้ศึกษาวรรณศิลป์ไปพร้อม ๆ กับศึกษาวรรณพฤกษ์ด้วย สวนพรรณไม้อันเกี่ยวเนื่องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ได้รวบรวมพรรณไม้ที่เกี่ยวเนื่องในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถได้แก่ พรรณไม้พระนาม พรรณไม้ที่โปรดและพรรณไม้บางชนิดที่เกี่ยวเนื่องกับโครงการพระราชดำริต่าง ๆ นอกจากนี้ยังได้จัดปลูกพรรณไม้ที่มีประวัติความเป็นมาเกี่ยวเนื่องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ อาทิ ใบไม้สีทอง จำปาขาว มะม่วงมหาชนก ฯลฯ ตลอดจนพรรณไม้ที่มี่ถิ่นกำเนิดในประเทศไทย และได้รับพระราชานุญาต ให้ตั้งชื่อตามพระนามาภิไธย เช่น กันภัยมหิดล จำปีสิรินธร สิรินธรวัลลี ฯลฯ สวนพระมหากรุณาธิคุณ เพื่อผู้พิการทางสายตา เพื่อเผยแพร่พระมหากรุณาธิคุณในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีน้ำพระทัยเปี่ยมด้วยพระเมตตาต่อประชาชน ทุกหมู่เหล่าอย่างเท่าเทียมกัน มูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ จึงได้จัดสร้างสวนสำหรับผู้พิการทางสายตาขึ้นเป็นแห่งแรกในประเทศไทย เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาได้มีโอกาสเพลิดเพลินท่างกลางธรรมชาติพร้อมกับการเรียนรู้และสัมผัสพืชพรรณไม้หอมประเภทต่าง ๆ ณ ที่นี้ ผู้เข้าชมจะได้พบกับต้นจันอิน ซึ่งเป็นต้นไม้ที่สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถทรงโปรด และได้ทรงปลูก ไว้ในบริเวณ หน้าอาคารพรรณไม้ไทย เทิดไทย บรมราชินีนาถ เมื่อวันที่ 3 เมษายน 2550 ส่วนหนึ่งของโครงการในพระราชดำริ พฤกษาศาสตร์สู่งานจักสาน พระราชดำรัส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ป้ายต้นจันอิน บอร์ดวรรณคดีภายในสวน ชุดนิทรรศการภายในอาคารเฉลิมฯ ต้นจันอิน ต้นจันอิน ส่วนหนึ่งในชุดนิทรรศการภายในห้องโถง